Những Thắc Mắc Ta Hay Gặp Nhưng Chưa Có Ai Trả Lời Được

Mục lục



1. Nhện giăng tơ như thế nào?

Hầu hết chúng ta đều cho rằng nhện chỉ dùng tơ của nó vào việc dệt thành những cái lưới nhện. Thật ra, không có sinh vật nào dùng tơ vào nhiều việc như nhện. Nói cách khác, tơ nhện có rất nhiều công dụng với nó. Cụ thể là để làm nhà ở, làm kén, làm “máy bay, làm dây thòng lọng, làm bẫy rập.

Xin bạn nhớ cho điều này: Nhện không thuộc bộ côn trùng. Nó thuộc một nhóm riêng có tên khoa học là “Arachnid” tức là “lớp nhện”. Khác hẳn với côn trùng, nhện có tám chân (côn trùng chỉ có sáu), hầu hết giống nhện chỉ có tám con mắt (côn trùng có mắt kép) và thân nhện chỉ gồm hai “khúc” hay “đoạn”. Ở hầu hết mọi loại khí hậu, người ta đều thấy có nhện.

Nhện có thể chạy trên mặt đất bằng, bò trên tường thẳng đứng, leo cây, chạy trên nước, thậm chí, còn có thể sống trong nước. Nhện chế tạo sợi từ trong vài cái hạch nằm ở bụng. Phía trên bụng có bộ phận kéo sợi gồm có nhiều lỗ nhỏ. Nhựa từ các hạch được ép cho chảy qua các lỗ này. Lúc đó mới chỉ là những tia chất lỏng. Nhưng khi gặp không khí là tia chất lỏng ấy khô thành sợi ngay lập tức. Nhện kéo sợi với nhiều cỡ khác nhau và nhiều loại khác nhau. Có loại sợi dính để dệt “lưới” bắt sâu bọ. Những sợi lớn hơn, dai hơn để dệt những chỗ lưới cần bền chắc. Loại sợi này không cần dính. Rồi lại có loại sợi để làm kén. Ngay cả lưới cũng được dệt theo nhiều kiểu khác nhau.

Loài thông thường nhất có dạng gần tròn như cái bánh xe. Có loại lưới mắt khít có dạng hình ống, nắp vòm hay cánh buồm. Có loại nhện lấy tơ dệt thành một cái bẫy trông giống như một cái hang có nắp đậy để bẫy và trữ mồi. Loại nhện khác làm nhà” như hình cái chuông để có thể chống chọi với mưa.

 

nd_89Nhen-giang-to.jpg

Ảnh minh họa (sưu tầm)




2. Tại sao ruồi có thể bò trên trần nhà?

Ruồi là một sinh vật rất đáng sợ. Chúng gieo rắc bệnh tật và chết chóc khắp nơi. Chúng gây hại bằng cách rũ vị trùng bám dày cặp chân phủ đầy lông của chúng và đẻ trứng vào những nơi chúng kiếm ăn.

Tạo hóa cũng thật trớ trêu khi tạo nên con ruồi. Có thể con ruồi thật kỳ diệu. “Ruồi nhà” có cặp mắt to màu nâu, mỗi con mắt gồm hàng ngàn thấu kính. Loài mắt này còn gọi là mắt kép. Ngoài ra, ngay trên đỉnh đầu, ruồi còn có ba con mắt đơn khác nữa. Ba con mắt này chỉ nhìn thẳng được và nhỏ đến nỗi phải dùng “kính lúp” loại mạnh ta mới nhìn thấy được.

Những cái râu hay là “ăng-ten” của ruồi nhà lại được sử dụng như là cơ quan khứu giác chứ không phải là xúc giác. Với những chiếc ăng-ten này, ruồi có thể phân biệt mùi từ đằng xa. Miệng của ruồi gồm có một bộ phận mà ta có thể gọi là lưỡi, nhưng thật ra tất cả các phần của miệng một côn trùng được phối hợp làm một “cái lưỡi” này mà thôi. Cái lưỡi thực ra là một ống mà ruồi dùng để hút các chất lỏng bổ dưỡng cho nó. Thân ruồi chia làm ba phần: đầu, ngực (khúc giữa) và bụng (khúc cuối). Bên dưới cặp cánh lớn (trong không cản quang) có một cặp cánh nhỏ. Cặp cánh lớn để bay, cặp cánh nhỏ để giữ thăng bằng trong khi bay. Ngực ruồi có sọc và mỗi bên ngực có ba chân. Mỗi chân của ruồi gồm hai đoạn.

Phía ngoài cùng của đoạn ngoài là bàn chân”. Ruồi “đứng” và “đi” trên đầu móng của các ngón chân gắn chặt vào bàn chân. Gan bàn chân ruồi, phía dưới móng phủ đầy lông. Lông này luôn luôn được tưới bằng loại keo dính rất đặc biệt. Chính nhờ vậy mà ruồi có thể bu, có thể di chuyển ở bất cứ chỗ nào ở trong bất cứ tư thế nào, như đậu lộn ngược trên trần nhà, leo ngược trên tấm kiếng dựng thẳng đứng... Và cũng chính túm lông ở chân ruồi là nơi trú ngụ của đủ thứ vi trùng và mầm bệnh.

Bạn nên biết thêm điều này: Cả thân thể của ruồi chỉ dài chừng 0,7cm vậy mà có thể bay đi kiếm ăn sinh sống ở một nơi cách chỗ nó chào đời tới mấy trăm mét, có nghĩa gấp mấy chục ngàn lần chiều dài thân thể. Thế cũng đủ biết “không gian sinh tồn” của ruồi gấp bao nhiêu lần không gian sinh tồn của con người.

nd_89Ruoi.jfif

Ảnh minh họa (sưu tầm)




3. Tại sao các nhà di truyền học lại thích con ruồi giấm?

Tuy chúng ta căm ghét ruồi nhặng, nhưng cũng nên biết có một loại ruồi giúp ích rất nhiều cho các nhà di truyền học. Đó là con ruồi giấm (drosophila) - ngôi sao nổi tiếng và là con cưng trong phòng thí nghiệm khoa học. Ngày nay, trong phòng thí nghiệm nghiên cứu di truyền học của các nước hầu như không tách rời được loại ruồi giấm này

Bất kể ở nông thôn hay thành thị đều dễ tìm thấy con ruồi giấm sống hoang dã. Nó là loại ruồi nhặng nhỏ, chỉ bằng 1/4 con ruồi nhặng thông thường ở trong nhà. Bạn chỉ cần đặt một ít quả dưa nát ở nơi râm mát là phát hiện và thu thập được chúng.

Hình dạng con ruồi giấm muôn hình muôn dạng: mình đen hoặc màu tro, cánh có loại dài loại ngắn, mắt thì đỏ hoặc trắng, rất dễ so sánh. Chu kỳ sống của chúng rất ngắn, dễ nuôi trong phòng thí nghiệm, vào khoảng hai tuần lễ là hoàn thành một chu kỳ. Nói một cách khác, chưa đầy hai tháng, bạn đã thấy ông bà, cha mẹ, cháu chắt của chúng, có thể thấy sự biến hóa và biểu hiện hình dáng tính chất của chúng, mặt khác, tế bào trong mình ruồi giấm chỉ có bốn cặp nhiễm sắc thể mang tính chất di truyền, dễ quan sát và phân tích.

Nhà sinh vật học nổi tiếng Morgan, người Mỹ, phát hiện ra hai quy luật di truyền căn bản: liên kết, hoán vị gen và tác động qua lại giữa các gen.

Trước Morgan, nhiều người đã làm thí nghiệm tạp giao di truyền. Mendel, người Áo, phát hiện hai quy luật quan trọng: di truyền phân ly độc lập và di truyền đồng tính. Năm 1910, Morgan đã “ngẫu nhiên” phát hiện trong phòng thí nghiệm của mình một con ruồi giấm cái mắt trắng giao phối với con ruồi giấm đực mắt đỏ, sinh ra đàn con mắt đỏ. Khi cho lớp đàn con này đực cái giao phối với nhau, kết quả có đàn cháu 3/4 mắt đỏ và 1/4 mắt trắng. Qua quan sát kỹ, ông ta rất ngạc nhiên thấy toàn bộ ruồi giấm mắt trắng đều là đực, không thấy một con cái mắt trắng nào. Chuyện gì vậy? Phải chăng việc đó đã nói lên di truyền và tính trạng có một quan hệ nhất định? Ông cùng đồng sự tiếp tục nghiên cứu, kết quả phát hiện ra quy luật quan trọng thứ ba: di truyền phân ly độc lập. Họ còn phát hiện trong tế bào tuyến nước bọt của ấu trùng ruồi giấm có một loại nhiễm sắc thể rất lớn (có thể to gấp hơn 100 lần nhiễm sắc thể của tế bào thông thường

Từ đó có thể tìm thấy hoặc nghiên cứu đơn vị cơ bản vật chất di truyền rất nhỏ ở trên đó. Qua nhiều cuộc thí nghiệm vẽ ra “bản đồ vị trí” của các đơn vị cơ bản đó, rồi dùng “bản đồ" đó mà con người đã mở ra sự nghiệp vĩ đại của công trình di truyền.

Gần đây, các nhà khoa học đưa ruồi giấm vào vũ trụ để nghiên cứu ở trạng thái không trọng lượng. Và bước đầu đã có kết luận: Ruồi giấm có thể sống trên vệ tinh, có thể đẻ trứng bình thường nhưng không thể thụ tinh. Các nhà khoa học đã phát hiện ra gần 3.000 loài ruồi giấm trên toàn thế giới; đến năm 1984, toàn thế giới đã ghi chép được 2.822 loài. 

nd_89Ruoi-giam.jpg

Ảnh minh họa